Klasterni rivojlantirish uchun yanada kengroq imkoniyatlar
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 27-oktabr kuni qishloq xo‘jaligida klaster tizimini rivojlantirish masalalariga bag‘ishlangan videoselektor yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi.
Kelgusi besh yilda hosildorlikni kamida 2 barobar oshirish, xomashyoni chuqur qayta ishlashni ta’minlash, eksport hajmini 7 milliard dollarga yetkazish, aholi bandligi va daromadlarini oshirish rejalashtirilgan.
Bunday holda, yetakchi rol klasterlarga beriladi. Bu tizim qisqa vaqt ichida katta o‘zgarishlarga zamin yaratdi. Shunday qilib, birgina paxtachilikda tolani qayta ishlash 2,5 barobar oshib, 100 foizga yetdi. Bundan tashqari, ip-kalava ishlab chiqarish 2 barobar, tayyor mahsulot 3 barobar oshdi, ularning eksporti yil oxirigacha 3 mlrd gacha yetishi rejalashtirilgan.
Umumiy qiymati 2 milliard dollarlik toʻliq ishlab chiqarish sikliga ega 125 ta yangi korxona va 150 ming doimiy ish oʻrni yaratildi.
Klasterlar tomonidan 5 ming donadan ortiq yuqori unumli texnika olib kelindi, 126 ming gektar maydonda suvni tejaydigan texnologiyalar joriy etildi.
Innovatsion yondashuv tufayli hosildorlik ham oshadi. Ko‘plab klasterlar joriy yilda har gektardan 35-40 sentnerdan paxta yig‘ib oldi.
Davlat rahbari bu boradagi ishlarni davom ettirish, qishloq xo‘jaligi va agrosanoat majmuasida hosildorlikni oshirish uchun klasterlar imkoniyatlarini kengaytirish zarurligini ta’kidladi.
Yig‘ilishda ta’kidlanganidek, endi paxta yig‘im-terimini moliyalashtirish ekin maydonlarining boshlanishi, ya’ni oktyabr oyidan boshlanadi. Endilikda klasterlarga kreditlar 24 oy muddatga ajratiladi, ularning imtiyozli muddati 11 oydan 18 oyga oshiriladi.
Klaster kreditni xomashyo tayyor mahsulotga aylantirilgandan so'ng – ular ip yoki matoga qayta ishlanishidan oldin to'laydi. Mazkur tizimni joriy etish uchun byudjetdan 10 trillion so‘m ajratiladi. Shu maqsadda yil oxirigacha Qishloq xo‘jaligini qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasiga qo‘shimcha 100 million dollar yo‘naltiriladi.
Gazlamalarni bo‘yash va aralash gazlamalar ishlab chiqarish uchun asbob-uskunalar xarid qilish uchun korxona quvvatidan kelib chiqqan holda davlatdan moliyaviy grantlar ajratiladi. Bunday loyihalarni moliyalashtirish uchun yana 150 million dollar ajratiladi.
Hukumat tomonidan boʻyalgan mato va tayyor mahsulotlar eksportini qoʻllab-quvvatlash uchun 100 million dollarlik yangi past foizli kredit liniyasi ochiladi. Bunday tovarlarning kamida 80 foizini eksport qiladigan klasterlar va boshqa to‘qimachilik korxonalari uchun ijtimoiy soliq stavkasi amaldagi 12 foiz o‘rniga 3 yil muddatga 1 foiz miqdorida belgilandi. Shuningdek, ularga uch yillik imtiyozli davr bilan mol-mulk solig‘ini to‘lash imkoniyati ham beriladi. Buning hisobiga korxonalar ixtiyorida yiliga kamida 500 milliard so‘m qoladi.
Yana bir qulaylik – kelasi yildan boshlab klasterlarga paxta xomashyosi va tola garovi asosida kredit olish imkoniyati beriladi.
Klaster va fermer xo‘jaliklari 3 yil ichida birja savdolariga har gektardan 2,5 tonnadan g‘alla qo‘yib, qolgan hosilni o‘z xohishiga ko‘ra sotishi kerak bo‘ladi.
“O‘zdonmahsulot” aksiyadorlik kompaniyasi tarkibiga kiruvchi donni qayta ishlash korxonalari ular negizida g‘allachilik klasterlarini tashkil etish uchun kimoshdi savdosiga qo‘yiladi.
Meva-sabzavotchilik klasterlari va kooperativlari subyektlarini Qishloq xo‘jaligini qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi orqali imtiyozli kreditlash muhimligi ta’kidlandi. Xususan, meva-sabzavot klasterlarining aylanma mablag‘lari uchun jamg‘arma tomonidan 1 yil muddatga 10 foiz stavkada kredit resurslari ajratiladi.
Eksport shartnomalariga ega klasterlar va fermerlar uchun sug‘urta mukofotining 50 foizi davlat tomonidan qoplanadi.
Paxta va g‘alla yetishtiriladigan 200 ming gektar kam hosilli maydonlarni qisqartirish rejalashtirilgan. Ular tanlov asosida aholiga uzoq muddatli ijaraga beriladi.
“Har bir oila – tadbirkor” dasturi shartlari asosida 100 million so‘mgacha bo‘lgan meva-sabzavot loyihalari uchun kreditlar ajratiladi.
