O'zbekistondagi Muruntov koni dunyodagi eng yirik oltin konlaridan biri

“Markaziy O‘zbekistonning sun’iy yo‘ldosh tasvirlarida qumli tekisliklar orasida dunyodagi eng yirik oltin manbalaridan biri bo'lgan Muruntov oltin koni joylashgan”, - deya xabar bermoqda NASA Earth.

2022-yil 22-iyulda Landsat 8-dagi Operatsion Land Imager (OLI) konning ushbu tabiiy rangli tasvirini oldi. Bu kon Yerdagi eng yirik yagona oltin konlaridan biri hisoblangan Muruntov oltin koni bo’lib, u 1958-yilda topilgan va qazib olish ishlari 1967-yilda boshlangan. Ayni damda uning kengligi 3,5 kilometr (1,8 milya) va chuqurligi 600 metr (2000 fut)ni tashkil etadi. Ma’lum qilinishicha, 2021-yilda kondan 3 million untsiya (85 000 kilogramm) oltin qazib chiqarilgan.

Geologlarning fikriga ko'ra, oltin ko'p million yillar davomida sodir bo'lgan voqealar zanjiri tufayli bu hududda yer yuzasiga yaqin joylashgan. Ular orasida: qadimiy okeanning yopilishi, tog' qurilishi davri, granit va suvning asosiy tog' jinslariga kirib borishi va yaqin atrofdagi yoriqlar bo'ylab harakatning boshlanishi sabab bo’lgan.

Xaabarlarga ko’ra, astronomlar oltinning birinchi navbatda sayyoramizda qanday paydo bo'lganini o'rganishmoqda. Quyoshdagi yadro sintezi ko'plab elementlarni sintez qilishi mumkin bo'lsa-da, bu jarayon oltin kabi og'ir elementlarni yaratish uchun yetarli energiya ishlab chiqarmaydi.

Ba'zi astronomlarning fikricha, neytron yulduzlari va o'ta yangi yulduzlar o'rtasidagi to'qnashuvlar bu energiyani ta'minlagan bo'lishi mumkin. Yer tarixining boshida sayyoradagi har qanday oltin yadroga cho'kib ketgan bo'lar edi, ammo 4 milliard yil oldin meteoritlarning kuchli bombardimon qilinishi, ehtimol, zarralarni qo'zg'atgan va oz miqdordagi metallni mantiyaga va sirtga surgan.

Yana bir hisob-kitobga ko'ra, oltin Yer qobig'ining atigi 0,000004 foizini tashkil qiladi. Ma'lum bo'lgan oltin zahiralarining qariyb 80 foizi esa qazib olingan.