Havoning ifloslanishi inson salomatligiga jiddiy havf solmoqda
Birlashgan Millatlar Tashkilotinig hisobotida dunyo aholisining 99 foizi Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) tomonidan belgilangan me’yorlardan ortiq bo’lgan hamda inson salomatligiga xavf tug‘diruvchi havodan nafas olayotgani haqida ma’lum qilindi.
Qay etilishicha, hozirda 117 mamlakatning 6 000 dan ortiq shaharlarida havo sifati monitoringi amalga oshirilgan.
Ta’kidlanishicha, havoni ifloslantiruvchi moddalar past darajada bo’lganida ham salomatlikka sezilarli zarar yetkazadi. Shuningdek, qayd etilishicha, qattiq zarralar o‘pkaga chuqur kirib, qon aylanish, yurak-qon tomir va nafas olish tizimlariga ta’sir qilishi mumkin.
Olimlarning fikricha, zarrachalar boshqa bir qator organlarga ham ta’sir qiladi. Havodagi azot dioksidining kontsentratsiyasi nafas olish kasalliklarini, xususan, astmani keltirib chiqaradi.
Bundan tashqari, ifloslangan havoda mayda zarrachalar va azot dioksidining ko‘payishi asosan past yoki o‘rta daromadli mamlakatlarda kuzatiladi. Olimlar qazib olinadigan yoqilg‘ilarni cheklash va havo ifloslanishini kamaytirish uchun qator choralar ko‘rishga chaqirmoqda.
Ularning fikricha, iqtisodiyotning barcha tarmoqlari, jumladan, qishloq xo‘jaligi, energetika, transport va transport sohalarida atmosferaga zararli chiqindilarni kamaytirish, shuningdek, odamlarning xulq-atvorini dietadan tortib, kosmik isitishgacha o‘zgartirishni zudlik bilan amalga oshirish zarur.
Hisobotda ta’kidlanishicha, ammiak bo‘yicha ko‘proq chora ko‘rish zarur, bu ba’zi hollarda parhezni o‘zgartirish, jumladan, go‘sht iste’molini kamaytirish kabi texnik bo‘lmagan choralarni o‘z ichiga olishi kerak.
Hisobot mualliflarining ogohlantirishicha, amaldagi qonunchilikka ko‘ra, 2050-yilga borib mintaqa aholisining atigi uchdan bir qismi JSST tavsiyalariga javob beradigan havo sifati bilan nafas oladi.
